Mario Braakman

Mario Braakman (1961) is psychiater en cultureel antropoloog. Momenteel is hij A-opleider bij de Gelderse Roos Oost en hoofd zorgprogramma psychotische stoornissen van de Gelderse Roos. Verder is hij op www.psychiatrienet.nl mederedacteur van de rubriek transculturele psychiatrie en was hij tien jaar redactielid van het tijdschrift Medische Antropologie. Momenteel werkt hij aan zijn dissertatie over de validiteit van psychotische PTSS. Regelmatig geeft hij lezingen en schrijft hij over topics binnen de transculturele psychiatrie. Van 1997 tot 2007 was hij hoofd behandeling en werkzaam als psychiater bij Phoenix, topklinisch centrum voor de psychiatrische behandeling van asielzoekers en vluchtelingen. Eind jaren '80 verrrichte hij antropologisch veldwerk bij de Maya-indianen van Yucatan.

Erwin van Meekeren

Erwin van Meekeren (1955) studeerde geneeskunde aan de RU te Leiden. Hierna specialiseerde hij zich tot psychiater in Den Haag (HLOCP). Zijn keuzejaar deed hij in Suriname (oa onderzoek naar traditionele geneeswijzen). Daarna werkte hij op Curaçao (Caprileskliniek).Van 1990 tot 1999 was hij als psychiater verbonden aan APZ Endegeest (nu: Rivierduinen) te Oegstgeest, 1999 tot medio 2007 werkte hij voor Parnassia (later: PsyQ), Den Haag als hoofd behandelzaken van het Centrum voor Persoonlijkheidsproblematiek. Diezelfde functie bekleedt hij nu voor Scelta, Expertisecentrum voor Persoonlijkheidsproblematiek, met vestigingen in Den Haag, Apeldoorn, Zutphen en Nijmegen (www.scelta.net). In zijn Endegeesttijd organiseerde hij samen met Ronald May en Annechien Limburg-Okken de 10 jaar durende congresreeks transculturele psychiatrie ‘Culturen binnen psychiatrie-muren’, waar een gelijknamig boek uit voortkwam (BOOM). Hij heeft vele publicaties (veelal over de borderlinestoornis) op zijn naam staan: diverse voorlichtingsbrochures, verschillende boeken (‘Crises in hechten en onthechten’, ‘Borderline Hulpboek’ en ‘Een rollende steen gadert geen mos’ over Vincent van Gogh) en artikelen in diverse wetenschappelijke vaktijdschriften. Hij is voorzitter van het landelijk Triade-overleg Borderline, waarin patiënten, familieleden en hulpverleners vertegenwoordigd zijn. Hij zit in de raad van advies van Stichting Borderline. Verder verzorgt hij op www.psychiatrienet.nl de rubriek persoonlijkheidsstoornissen en is deelnemer aan de landelijke PePs (psychiater expertgroep persoonlijkheidsstoornissen. Hij organiseert sinds 2002 jaarlijks ten minste vier landelijke congressen over persoonlijkheidsstoornissen (www.benecke.nl) en hij geeft regelmatig lezingen, workshops en trainingen in het hele land.

Max Stek

Max Stek is werkzaam als psychiater en Directeur academische zaken Circuit Ouderen GGZ inGeest partner van VUmc, te Amsterdam.

Specifieke interesse: stemmingsstoornissen met comorbiditeit, electroconvulsietherapie.

Lex Wunderink

Lex Wunderink (1954), is psychiater en sinds 2006 opleider psychiatrie en hoofd van de afdeling Wetenschappelijk Onderzoek en Opleiding van de GGZ Friesland. Daarnaast werkt hij bij het Rob Giel Onderzoekcentrum van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij houdt  zich bezig met  onderzoek op het gebied van vroege interventie bij psychosen (naar cognitieve gedragstherapie als interventie bij jongeren met verhoogd risico op pychosen, en fMRI neurocognitie als voorspeller van het beloop) en naar interventies ter voorkoming van een ongunstig beloop bij Severely Mentally Ill (een RCT naar standaard ACT versus ACT plus evidence based interventies). Daarnaast is hij betrokken bij de opzet van ACT teams, en van een speciaal team voor vroegtijdige opsporing en interventie van psychosen en jongeren met een verhoogd risico. Hij  promoveerde in Groningen op de Medication Strategies in First Onset Schizophrenia (MESIFOS) studie, een onderzoek naar de kans van slagen en risico’s van het stoppen met antipsychotica bij mensen die na een eerste psychose een half jaar hersteld zijn .

Vincent Artist

Vincent Artist (1963) was de afgelopen acht jaar werkzaam als psychiater en is thans tevens hoofd Ketenzorg Psychotische stoornissen bij AMC de Meren in Amsterdam. Daarnaast heeft hij een zelfstandige praktijk in Den Haag. Vanaf 1 juli 2009 werkt hij voor het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP). Hij studeerde geneeskunde in Suriname en Nederland en rondde zijn specialistenopleiding af in 2001 (Leiden), na zijn keuzestage te hebben gelopen in het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS) te Paramaribo. Zijn aandachtsgebied is de transculturele psychiatrie.

Rudi Dwarkasing

Rudi Dwarkasing is als psychiater, verbonden aan het PCS en tevens praktijkhoudend en consulterend psychiater in het St. Vincentius ziekenhuis te Paramaribo. Daarnaast is hij lid van de Surinaamse Specialisten Registratie Commissie en werkt hij met het Ministerie van Defensie aan projecten op het gebied van PTSS bij militairen en veteranen.

Eddy Joemmankhan

Eddy Joemmankhan is drie ochtenden per week als psychiater werkzaam in PCS. Hij is tevens directeur van het Academisch Ziekenhuis Paramaribo, een functie die hij inmiddels al acht jaar combineert met zijn werkzaamheden in PCS. Tot ruim tien jaar gelden was hij werkzaam in Amsterdam, toen hij besloot om te remigreren naar Suriname om daar een bijdrage te kunnen leveren aan de ontwikkeling van de (geestelijke) gezondheidszorg in Suriname.

Leendert Pocornie

Leendert Pocornie is pastoraal theoloog en werkzaam in Suriname. Hij is deskundige op het gebied van traditionele en natuurgodsdiensten, waaronder Winti.

Audrey van Schaik

Audrey van Schaik (1972) is ruim vier jaar werkzaam als psychiater bij de GGZ Buitenamstel (GGZ inGeest) in Amsterdam. Naast consulent voor het Centrum Ouderen Geneeskunde Amsterdam en het Alzheimer Centrum in het VUmc is zij verantwoordelijk voor de coördinatie van de ECT behandeling. Zij volgde als co-assistent een stage in het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS) in Paramaribo. Haar eindreferaat voor de opleiding Psychiatrie had als onderwerp ’verhoogde incidentie schizofrenie onder Surinamers’.

Ouderenpsychiatrie

Inleiding

Ouderenpsychiatrie is een vak dat sterk in ontwikkeling is met name op het vlak van wetenschappelijk onderzoek, opleiding en de zorgorganisatie. Met de demografische veranderingen in de komende tijd, waarbij het aantal ouderen (60+) en oudste ouderen (80 +) sterk zal toenemen, zullen er steeds meer ouderen gediagnosticeerd en behandeld gaan worden in de algemene praktijk, een ontwikkeling parallel aan die in andere takken van de geneeskunde. Ook voor psychiaters, die niet specifiek in de ouderenpsychiatrie werkzaam zijn, lijkt het dan ook van belang kennis te verwerven over recente inzichten in het vakgebied, en uitwisseling te hebben met collega’s en experts rond diagnostiek en behandeling van oudere patiënten.

Leerdoel en middelen

Kennis en vaardigheden op het vakgebied van de ouderenpsychiatrie vergroten door een plenaire lezing met discussie over belangrijke topics en recente inzichten in de ouderenpsychiatrie, onder meer over het samengaan van depressie en dementie, apathie, vasculaire depressie, psychose op latere leeftijd en de rol van comorbiditeit bij diagnose en behandeling.

In dagelijkse workshops zal ruime aandacht zijn voor diagnostiek en beleid rond door de deelnemers ingebrachte casuïstiek en als de tijd het toelaat vignetten op video.

Persoonlijkheidsstoornissen

Erwin van Meekeren geeft een overzicht van de essenties van nog maar recent verschenen Multidisciplinaire Richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen (www.ggzrichtlijnen.nl), en zijn kritiek daarop (MGv, 09/04, 286-298). Aan de orde komen verder de belangrijkste psychotherapeutische en (kort de) medicamenteuze interventies en hoe om te gaan met crisissituaties. In de workshops staat de inbreng van de deelnemers centraal: er kan casuistiek worden ingebracht: de dagelijkse praktijk!

Psychotische stoornissen

Pathogenese, vroege herkenning en interventie bij psychose

Vroege herkenning van een psychose, en nog beter, van een verhoogd risico op een psychose, kan de prognose van deze groep meestal ernstig verlopende en invaliderende aandoeningen aanzienlijk verbeteren. Het eerste deel behandelt de moderne inzichten in de ontstaanswijze van psychosen en voorlopers daarvan: veronderstelde stoornissen van de neuro-ontwikkeling door gen-omgevings-interacties, de mogelijke impact van een ontwikkelingssstoornis in de temporale cortex en hippocampus,  dopamine-dysregulatie en actieve psychose, dopamine-sensitisatie en de mogelijke rol van glutamaat bij neurodegeneratieve processen die het uiteindelijke gevolg zouden kunnen zijn.

Het tweede deel gaat over de aanwijzingen dat onbehandelde psychose de integriteit van het brein verder aantast, het potentiele belang van vroege interventie, welke interventies het meest geschikt zijn en hoe deze in de praktijk uit te voeren.

Tot slot wordt ingegaan op de laatste ontwikkeling: het opsporen van hoog risico patiënten nog voordat zich een eerste psychose heeft voorgedaan, en de voor deze doelgroep geschikte interventies.

Doel:

1) op de hoogte zijn van de moderne inzichten in het ontstaan van psychosen, het aandeel van genetische en omgevings-risicofactoren, neuro-ontwikkelings- en neurodegeneratieve componenten, en de grondslagen van vroegtijdige onderkenning en behandeling;

2) kennis hebben van methoden van vroege onderkenning en de meest geschikte interventies;

3) kennis hebben van de beschikbare methoden voor het opsporen van hoog risico patienten en de mogelijke interventies voor deze doelgroep.

Workshops:

In kleine groepen worden aspecten van behandeling van psychosen aan de hand van ingebrachte casuistiek doorgenomen, met name gerelateerd aan de fase waarin deze verkeert, waarbij met name ook aandacht voor de systematische evaluatie van uitkomstdomeinen en de mogelijkheden te intervenieren bij veelvoorkomende fase-specifieke problemen.

Transculturele psychiatrie

In de plenaire lezing een up-to-date overzicht over '  ethnopsychofarmacologie'. In de workshops worden de deelnemers wegwijs gemaakt in het afnemen van de culturele formulering, oftewel: hoe breng je in korte tijd de culturele achtergrond van de allochtone patient dusdanig in kaart dat dit bijdraagt aan de diagnose en behandeling. Een paar locale mensen zal zich bereid tonen om zich tijdens de  workshops te laten interviewen door de workshop leider en de 
participanten om de culturele formulering te oefenen.

De organisatie van de Surinaamse GGZ, op weg naar modernisering en vermaatschappelijking

Het belang van deze presentatie is om Nederlandse psychiaters kennis te laten nemen van de de wijze waarop de psychiatrische zorg in Suriname is georganiseerd, wat de (on)mogelijkheden zijn en de recente ontwikkelingen. Dit is met name ook van belang voor Surinaamse patiënten die vanuit Nederland voor korte of langere tijd naar Suriname gaan. De Nederlandse behandelaren worden dan geconfronteerd met de vraag wat de (na)zorgmogelijkheden in Suriname zijn. Door hierover geïnformeerd te worden draagt bij aan een verbetering van de continuïteit van zorg , de kwaliteit en de patiëntentevredenheid. Tevens biedt de presentatie een basis voor een meer structurele uitwisseling van kennis en expertise tussen PCS en Nederlandse GGZ instellingen en eventueel zelfs mogelijkheden tot (het opzetten van) onderzoek:De ervaring leert dat vooral in de grotere Nederlandse steden waar grotere concentraties Surinamers wonen, de vraag van GGZ professionals naar dergelijke informatie groot is. Met deze presentatie wordt onder andere hieraan tegemoet gekomen.

Psychiatrisch Centrum Suriname

In 1895 werd op het landgoed Wolfenbuttel de eerste psychiatrische inrichting van Suriname gebouwd. De inrichting kreeg de naam Wolfenbuttel. Voor 1895 werden psychiatrische patiënten opgeborgen in de barakken waar eerder cholerapatiënten in quarantaine werden gehouden. Oudere Surinamers spreken nog steeds wel over ‘Colera’ en ‘Wolfenbuttel’ als het huidige Psychiatrisch Centrum ter sprake komt.

In augustus 1953 werd de naam Wolfenbuttel gewijzigd in ’s Lands Psychiatrische Inrichting (LPI). Net zoals overal ter wereld heerste toen ook in Suriname een taboe op de psychiatrie. De naam LPI droeg dan ook een stigma met zich mee. Dit was een van de redenen om in 2000 de naam te veranderen in Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS). Met de naamsverandering werden tevens decentralisatie van de zorg en vermaatschappelijking van de problematiek beoogd.

Tot begin jaren tachtig volgde de Surinaamse psychiatrie redelijk de laatste ontwikkelingen in Amerika en europa. De Surinaamse psychiaters werden grotendeels opgeleid in Nederland. Suriname kende altijd al een eigen opleiding voor psychiatrisch verpleegkundigen. De psychiatrie heeft in de jaren tachtig bijzonder geleden onder de verslechterde sociale en economische omstandigheden als gevolg van de politieke instabiliteit in Suriname. Goed opgeleid personeel vertrok naar het buitenland, internationale ontwikkelingen werden nauwelijks gevolgd en onderhoud aan de inrichting vond amper plaats. Pas in de jaren negentig was een begin van herstel zichtbaar.

Momenteel zijn zes psychiaters werkzaam in het PCS. Zij zijn deels in Suriname, Nederland en België opgeleid. De psychiaters zijn voornamelijk werkzaam op de polikliniek, maar hebben daarnaast de verantwoordelijkheid voor een deel van de kliniek. Enkele arts-assistenten, al dan niet in opleiding, zijn met name op de klinische afdelingen werkzaam. Voorts beschikt het PCS over psychologen en maatschappelijk werkers. Het grootste deel van het personeel bestaat uit psychiatrisch verpleegkundigen en ziekenverzorg(st)ers. Het PCS heeft een klein laboratorium waar basaal laboratoriumonderzoek wordt gedaan. Er is ook een eigen apotheek.

De laatste jaren is de weg van modernisering ingeslagen. Dit heeft zich onder andere geuit in nieuwbouw en de introductie van moderne hulpverleningsmethoden. Er is veel (met name Nederlandse) belangstelling van buitenaf om samenwerkingsverbanden met PCS aan te gaan. AMC de Meren is een van de Nederlandse organisaties die sinds 2001 een structureel samenwerkingsverband heeft met het PCS.

Winti

Over winti doen vele verhalen de ronde en er bestaan minstens zoveel vragen over. Wie ervaring heeft met de Surinaamse patient en met name de patient met een Creoolse culturele achtergrond, zal waarschijnlijk al met dergelijke verhalen en/of vragen geconfronteerd zijn geweest. Tijdens de congresweek zal aan dit onderwerp de nodige aandacht besteed worden. In het algemeen wordt winti gezien als een Afro-Surinaamse natuurgodsdienst met als kenmerk het bestaan van een godendom waarin goden heersen die aan het hoofd staan van hun respectievelijke pantheon; aarde, water, lucht en bos. De term winti wordt tevens gebruikt om de verschillende geesten aan te duiden die onderdeel uitmaken van de vier pantheons. Zo heb je hogere en lagere, slechte en goede winti’s, die allen deel uitmaken van een pantheon. Als derde betekenis van winti kent men de trancetoestand waarin iemand kan verkeren als die bezeten is door een geest (of winti). De winticultuur is in Suriname ontstaan maar kent zijn oorsprong in West Afrika. Met de komst van de slaven uit West Afrika in de periode van de slavernij zijn tevens de lokale winti’s met de Afrikaanse religieuze concepten meegekomen. In Suriname is vervolgens als het ware een nieuw religieus systeem ontstaan waarin deze concepten geintegreerd werden. Winti werd heel lang gezien als afgoderij en was zelfs tot begin jaren 70 van de vorige eeuw bij wet verboden om in de praktijk uit te oefenen. Door indoctrinatie van zowel de heersende westerse (Nederlandse) elite, maar vooral ook het christelijk geloof, keerden veel Surinamers (officieel) de winti cultuur de rug toe. Het werd als minderwaardig gezien en men deed er denigrerend over. Onder de nazaten van de (weggelopen) slaven, de boslandcreolen of Marrons, die thans in de binnenlanden van Suriname in dorpsgemeenschappen leven, is de winticultuur echter altijd overeind gebleven. Dit ondanks de kerstening die ook op grote schaal in de Marron en Indiaanse dorpsgemeenschappen heeft plaatsgevonden. Mogelijk als gevolg van een herwaardering van en trotsheid op het eigen culturele erfgoed kwam er toch een beweging op gang waarin steeds meer mensen uit “de Stad” (zoals de hoofdstad Paramaribo in het dagelijks spraakgebruik wordt aangeduid) openlijk interesse gingen tonen in winti. Heden ten dage zie je dat de winticultuur inmiddels ook haar intrede heeft gedaan in Nederland onder de Surinaamse gemeenschap. Behalve als religie wordt winti ook gebruikt binnen een medisch of binnen een sociaal kader. Mensen kunnen zo genezing zoeken bij een traditionele genezer als men van mening is dat een winti (geest) oorzaak is van ziekte of tegenslag. Aan het eind van het jaar vinden vaak traditionele rituelen plaats waarbij men zichzelf kan reinigen en waarbij de goden goed gestemd worden zodat het nieuwe jaar als het ware met een schone lei begonnen kan worden. Dit zijn bijzondere sociale gebeurtenissen waar jong en oud aan deelnemen. Tijdens het culturele evenement van het congres zal een deskundige op het gebied van de winticultuur en zelf nazaat van een weggelopen slaaf ingaan op diverse aspecten van deze cultuur. Ook zal men de winticultuur gaan beleven tijdens een zogenaamde winti prey; hier wordt nog even in het midden gelaten wat dat precies inhoud maar het is een ervaring die zeker een zeer waardevolle bijdrage zal leveren tot de verdere ontwikkeling van de transculturele competenties van de hedendaagse psychiater.

Stichting Ypsilon Suriname

Ongeveer 10 Jaar geleden werd met steun vanuit Stichting Ypsilon Nederland, Stichting Ypsilon Suriname opgericht. Aanvankelijk richtte de stichting zich net zoals in Nederland op familieleden van patiënten met de ziekte schizofrenie of een aanverwante psychotische stoornis. Later heeft men de doelgroep uitgebreid en hun doelstellingen enigszins aangepast waardoor de stichting er sinds enige tijd is voor familieleden van psychiatrische patiënten in het algemeen. De meeste (actieve) leden zijn echter wel de oorspronkelijke leden gebleven die een familielid hebben met een psychotische stoornis. Maandelijks komt de stichting bijeen tijdens hun Ypsilon avond, die door het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS) wordt gefaciliteerd. Er wordt meestal een gastspreker uitgenodigd met een bepaalde expertise op een deelgebied van de psychiatrie die een presentatie verzorgd. De avonden verlopen vaak erg interactief en hebben een informerend en psycho-educatief karakter. Stichting Ypsilon beschikt over een eigen busje dat leden thuis ophaalt om de avonden te kunnen bezoeken. Het meest recente initiatief van de stichting is de bouw van en craft-shop op het terrein van PCS, waar onder andere door psychiatrische patiënten allerlei spullen zullen worden verkocht. Met het bestuur van stichting Ypsilon is afgesproken dat tijdens ons bezoek aan Suriname er een speciale Ypsilon avond zal worden ingelast waarvoor een aantal deelnemers van het congres zich kunnen opgeven. Stichting Ypsilon stelt het zeer op prijs als zij kennis kunnen maken met een aantal Nederlandse psychiaters . Informatie kan zo over en weer worden uitgewisseld. Wij denken dat het voor belangstellende deelnemers ook zeker een verrijkende en nuttige ervaring kan zijn door kennis te nemen van de belevingswereld van familieleden van patiënten in Suriname met betrekking tot de psychiatrie. De bijeenkomst zal plaatsvinden buiten het officiële nascholingsprogramma om en zal in de avonduren gehouden worden van 19.00 uur tot ongeveer 20.30 uur. De exacte datum en de locatie volgen nog. Geïnteresseerde deelnemers kunnen hun belangstelling kenbaar maken door zich aan te melden voor de Ypsilonbijeenkomst op het bekende e-mail adres van Stichting Yeye: info@psychiatrieinsuriname.nl